WAA KUMA BOON XIRSI ?

Waa kuma Boon Xirsi?

Xuseen Xirsi Caddib oo loo yaqaanay ( Boon Xirsi) oo ka mid ahaa majaajilaystayaashii ugu caansanaa ayaynu inyar oo kooban ka hadli taariikh nololeedkiisii.

Boon Xirsi wuxuu sidduu sheegay ku dhashay magaalada Hergeisa gudaheeda , lkn si sax ah looma sheegi karo sanadkii uu dhashay , dhawr jeer oo la waydiiyay xiligii uu dhashayna wuxuu sheegay Boon in aanu si sax ah u haynin sanaddkii , lkn wuxuu carabka ku dhuftay in uu soo gaadhay ama uu garanayo xiligii uu gumaystihii Ingiriisku ka talin jiray dhulka soomaaliland. Boon xirsi wuxuu fanka ku soo biiray sanadkii 1973, isagoo intaanu fanka ku soo biirin  ka xoogsan  jiray huteelada cuntada.

Boon xirsi oo ahaa nin aad can ugu ahaa ka qoslinta wuxuu ruwaayadii ugu horaysay ee uu jilaa ka noqdo ka qaybgalay isla sanadkii 1973 masraxiyad la odhan jiray ( Jacayl waa kane kaalay) oo uu hal-abuurkeeda lahaa Axmed Saleebaan Bidde, Boon Xirsi oo aan kaliya ku koobnayn dhinaca ka qoslinta wuxuu sidoo kale ahaa nin mu,alifa oo dhinaca moonsooyinka iyo heesahaba ku fiican.

Waxaa jirta in hal-abuurka Soomaalidu marka ay fariin tixeed diriyaan in qaarkood ay sameeyaan qofayn ay fariintooda sii dhexmarsanayaan iyagoo fariintooda u dhiibanaya qaar ka mida noocyada xayawaanka, waxaynu tusaale ka soo qaadan karnaa , heestii Hadraawi ee ay ku luuqayn jirtay Xaliima Khaliif Magool ee :

Shimbaryahoow ma duushaa

Ma dabayla raacdaa

Dadka maw adeegtaa

Oo ma u daadaashaa

Sidoo kale  waxaa ka mid ahaa ragii sameeyay qofaynta Cabdi Iidaan oo isna dameer fariintiisa u dhiibtay , waxaa kaloo ka mid ahaa Ismaaciil Mire  oo isna aynu aragnay gabaygiisii Guuguulaha, Hadaba Boon isna markiisa wuxuu fariintiisa jacayl u dhiibtay Bisad isagoo bisadii la hadlaya wuxuu yidhi :

Bisadyahay rabbaysani

Ee barbaraha iyo

Baaluhu casuusyiin

Waataan beryaha qaar

Bogga iyo qanjaha iyo

Beerka aan ku siin jiray

Eed barwaaqa naaxdee

Ruuxa baylka kugu shuba

Budka aan la kori jiray

Waxse Boon ku leeyahay

Ma biddaa abaaloo

Waxa aan u baahnahay

Ba’e ma ila qabataa?

Adigaan Bileys iyo

Jaandaaran ba’aniyo

Birta lagu hordhigahayn

Camal baalal haadlay

Bureeqadii rasuulkiyo ( CSW)

Sidii boqor usii soco

Bas Xunbuliga sii raac

Ina baar timacasuusli

Boqol waad ku garataa

U beexaami sheekada

Ninkani uu barriinsaday

Uu badinka laabtiyo

Biixiyaha u kicitimay

Jacaylkuna ku badanyahay

Ee bulida uu dhigay

Waxa aad tidhaa baro

Amma ha baran

Wuu kuu buseelee

Adiguna ku baanoo

Bisad xeebta joogtoo

Ku barbaartay maadayn

Biloo lagu su’aalaa

Burmuyeelka dabadeed

Baabiyaagii noo dhiib

Balaasminig maad arag

Boodhkooda maad galin

Illeyn waad bakhtiyaysa

Sida uu boon tilmaamay goobtu waxay ahyd Jabuuti iyadoo erayada maansada ku jira qaarkood ay yihiin Faransiis xaga hoose ayaynu ku Fasiri doonaa.

Waxaynu markan eegi doonaa dhankii heesaha uu Boon alifay , sida uu Boon ku sheegay waraysi uu Hergeisa kaga duubay wariyaha wayn ee Axmed Siciid Cige wuxuu sheegay in heestii u horaysay ee uu boon alifay in ay ahyd hees la yidhaa Ilwaad oo caan noqotay waxaana laxanka iyo codkaba lahaa fanaankii waynaa ee Maxamed Faarax , waxaana erayadeeda ka mid ahaa

Abaalow waxba ha tarin

Aqooneey waxba ha qaban

Kol haddii Ilwaad

Oon igu ag dilay

Waxaa kaloo heesaha uu Boon alifay ka mid ahyd hees si wayn bulshada dhexdeeda caan uga noqotay oo halkudhigeedu ahaa (WAAH WAAH WAXAASAA JACAYLA) , waxaa ku luuqayn jiray Aamina Cabullaahi Xirsi iyo Maxamed Axmed Kuluc , heestan si sax ah uma hayo cidii naaxiyada lahyd waan jeclaan lahaa haddii aad igu kordhiso, lkn bal aan eraydii heesta wax kaa xasuusiyo.

Kuluc

Qofba waayihiisaa

Ileen meel ku waaboo

Waynu kala fogaanee

Miyaan kuu waramay wali

Aamina Cabdulaahi

Mayee mayee

Ii wad sheekada

Adigu sii dhamaystiro…………………………………………………..

Waan hubaa isla markiiba markaad indhaha ku dhuato in aad xasuusan doonto heestaas iyo codadkii tolmoonaa ee sida darandooriga ugu luuqayn jiray ba , waxaa kaloo aan filayaa in ay dad badan is waydiin jireen tolow erayadaas heerka sareeya ee sida farshaxanka ah loo dhigay yaa alifay , meel fog ha ka doonin waxay maskaxdiisa kasoo maaxdeen Boon Xirsi oo aad dhinaca ka qoslinta kaliya dadku intooda badan ku yaqaaneen.

Boon Xirsi oo inabadan ka mid ahaa kooxdii Waabari isagoo intaanu fanka kusoo biirina sidaynu soo sheegnay ka shaqayn jiray huteelada waxaa shaqo qoris u noqotay maanso uu u ku amaanayay kacaankii uu hogaaminayay Siyaad Barre iyadoo waqtigaas dadku ay aad ula dhacsanaayeen kacaankii waxaanuu Boon yidhi:

Markuu taliye fiicani

Tolliimo kacaaniyo

Maskax toosan kugu wado

Tabaabushaha hogaankiyo

Halku tuhiyo awrkiyo

Tusmadaad ka garataa

Haddaan taasi noo dhalan

Abaartii la tabar gabay

Kamaanaan tisqaadeen

Xuseen Xirsi Caddib wuxuu ka mid ahaa dadka hibbada u lahaa dhinaca maadda ama ka qoslinta wuxuuna mudnaa in taalo loo dhiso sidaan qabo aadbayna u yartahay in isagoo kale ina soo maro lkn dhaqanka Soomaalida ayaaba ah aasi og dadkeena qiimaha leh waxaynu ka warhelnaa kaalintiisa marka uu alle oofsado, wuxuu Boon Xirsi waqtiyadii danbe ahaa nin nolosha iskala kifaaxa isagoo arraga naafo ka noqday labbadiisa indhoodna muddo waxba kamuu arkin jirin, inkstoo marar badan la isku dayay in indhaha loo jeexo lkn laguma guulaysan , waxaa tii alle u timi subax Axad ah oo taariikhdu ku beegnayd 18/12/2017 isagoo ku geeriyooday magaalada Hergeisa oo laguna aasay alle naxariistii janno haka waraabiyo qof qiima leh oo bulshada ka baxay ayuu ahaa.

FG: Jaandaaran waxaa loo yaqaan  ciidamada Ammaanka ee jabuuti.

       Baabiya waa eray luuqada Faransiiska ah oo la micno ah    sharciga qofka lagu aqoonsado luuqada Ingiriisidina la yidhaa ( Identity).

      Xunbuli waa xaafad ka mida xaafdaha magaalada caasimda ah ee Jabuuti.   

Waxaan ka codsanayaa akhristoow haddii aad wax ka hayso heesihii uu sameeyay abwaanku in aad igu caawiso.

Abdirahman Mohamed Ismail ( Yaare)
Malaysia/Kedah

yaare999@gmail.com